Gần đây dư luận xôn xao bàn luận về vụ việc anh Nguyễn Cà Rê ở Cần Thơ bán 100usd cho tiệm vàng bị UBND Tp. Cần Thơ phạt hành chính 90 triệu đồng, vấn đề nóng bỏng đến mức được cả đại biểu quốc hội đưa ra chất vấn bộ trưởng Bộ công an tại nghị trường đang diễn ra tại Hà Nội. Không nói đến các vấn đề đằng sau việc xử phạt hành chính này là gì mà dư luận đang đề cập, chúng ta hãy xem xét tính pháp lý và tính hợp lý của việc xử phạt hành chính này là như thế nào.

Xét về tính pháp lý thì có căn cứ pháp lý hay không?

Cơ sở để UBND Tp. Cần Thơ ban hành quyết định xử phạt hành chính đối với anh Rê và tiệm vàng là Luật các tổ chức tín dụng, Luật xử lý vi phạm hành chính, Pháp lệnh ngoại hối và Nghị định 96/2014/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tiền tệ và ngân hàng, theo đó các tổ chức, cá nhân chỉ được đổi, bán ngoại tệ với tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài có chức năng kinh doanh ngoại hối và các tổ chức khác được Ngân hàng nhà nước cấp phép thu đổi ngoại tệ. Căn cứ pháp lý cụ thể để UBND Tp.Cần Thơ ra quyết định xử phạt hành chính là điểm a khoản 3 Điều 24 Nghị định 96:

3. Phạt tiền từ 80.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng đối với một trong các hành vi vi phạm sau đây:

a. Mua, bán ngoại tệ tại tổ chức không được phép thu đổi ngoại tệ;

và điểm a khoản 6 Điều 51 Nghị định này quy định về thẩm quyền xử phạt:

6. Thẩm quyền xử phạt của các cơ quan khác được thực hiện xử phạt vi phạm hành chính theo quy định tại Nghị định này:

a) Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, Cục trưởng Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ, Cục trưởng Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự xã hội, Cục trưởng Cục Cảnh sát điều tra tội phạm ma túy, Cục trưởng Cục Quản lý xuất cảnh, nhập cảnh khi phát hiện cá nhân, tổ chức không phải là tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài có hành vi vi phạm quy định về quản lý ngoại hối và kinh doanh vàng tại Khoản 1; Điểm g, i Khoản 2; Khoản 3; các Điểm b, c Khoản 4 và Khoản 7 Điều 24; các Khoản 2, 3, các Điểm a, b, d, đ Khoản 4, Điểm a Khoản 5 và Khoản 7 Điều 25 Nghị định này có thẩm quyền ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính theo quy định tại Nghị định này; đồng thời phải thông báo cho Ngân hàng Nhà nước biết.

Như vậy, xét về tính pháp lý là có căn cứ để xử phạt và số tiền phạt nằm trong khung xử phạt.

Xét về tính hợp lý thì có hợp lý, hợp tình không?

Nhìn vào khung phạt tiền nêu trên thì không phải là rộng nghĩa là “đất diễn” không nhiều chỉ từ 80-100 triệu đồng, tuy nhiên quy định pháp lý này không chia thành các mức xử phạt tiền từ thấp đến cao tương ứng với số tiền bán, đổi từ nhỏ đến lớn, có nghĩa là nếu số ngoại tệ bán, đổi có giá trị nhỏ thì mức phạt tiền là thấp hơn so với việc bán, đổi ngoại tệ có giá trị lớn nếu quy định như vậy sẽ hợp lý hơn. Chúng ta có thể thấy rằng với quy định trên đây của Nghi định 96 thì dù bán, đổi 01 usd cũng phải chịu chế tài xử phạt có khung phạt tương tự với việc bán, đổi 1 triệu usd, như vậy là rất bất hợp lý.

Nhìn vào thực tế hiện nay tình trạng mua, bán ngoại tệ đang diễn ra rất công khai, phổ biến và tất nhiên điều đó xảy ra tại các tổ chức không có chức năng kinh doanh ngoại tệ nhưng số vụ việc bất hơp pháp đó bị phát hiện và xử lý là rất rất ít, trong khi hành vi của anh Rê trong vụ việc nói trên là một hành vi rất nhỏ trong số nhiều nhiều hành vi vi phạm lớn khác đang diễn ra. Có thể cơ sở để nhà làm luật đưa ra quy định trên đây là nhằm tăng cường tính răn đe đối với các hành vi mua, bán ngoại tệ bất hợp pháp cho dù chỉ là 01 usd, nhưng điều đó là chưa đủ mà bất cứ quy định pháp lý nào muốn đi vào cuộc sống và có tính ổn định cao không bị sửa đổi, bổ sung thường xuyên thì còn cần phải đảm bảo tính hợp lý, hợp tình.

Với các lý do trên Ngân hàng nhà nước với tư cách là đơn vị soạn thảo Nghị định 96 cần tiến hành sửa đổi ngay quy định bất hợp lý trên đây để trình Chính phủ sớm ban hành nghi định sửa đổi.

 

Sơn Bùi Attorney at law-DNP Law Firm